حمد الله مستوفي قزويني
248
تاريخ گزيده
التابعين الكرام رضوان الله تعالى عليهم اجمعين ، اساميشان بر ترتيب حروف ياد مىكنيم : حرف الالف ابراهيم بن يزيد النخعى ، عايشه و انس مالك را رضي الله عنهما دريافت . در سنهء ست و تسعين در گذشت . چهل و شش سال عمر يافت . بوقت وفات او ، امام شعبى گفت : مات رجل ما ترك بعده مثله بالكوفة و بالبصرة و لا بالمدينة و لا بالشام . احنف بن قيس ، بروايتى گويند او از صحابه است و روز فتح مكه مسلمان شد . صاحب حزم و راى بود و در عهد خود نظير نداشت . در حروب بسيار ، به كار دين اسلام سعيها نمود . در حرب صفين با مرتضى على ( ع ) بود . در كوفه ، در سنهء ثمان و ستين ، نماند . او را نسل نيست . از سخنان او باشد كه : بهترين دوستان آنند كه بوقت احتياج ، به تو دوستى زيادت نكنند و بوقت احتياج تو بديشان ، كم نگردانند . پادشاه چون راكب شيرست . همه كس را ازو بيم باشد و او را از مركب يعنى پادشاهى . من فات حسب بدنه لم ينفعه حسب نسبه . اسماعيل بن ابى خالد ، بكوفه در سنهء ست و اربعين و مايه ، در گذشت . اسود بن يزيد بن قيس نخعى ، صاحب عبد الله صائم الدهر و قائم الليل بود . در سنهء اربع و ستين نماند . اكثم صيفى معاصر رسول ( ص ) بود و او را دريافت . اما مسلمان نشده بود . بعد از آن باسلام در آمد و نود سال عمر يافت . از سخنان اوست : هر كه درو خيرى نباشد ، بايد كه از ديگران توقع خير ندارد . چون دولت به كسى روى نهد ، آرزوها خدمت عقل او كند و چون دولت روى بگرداند ، عقلش خدمت آرزوها كند . اياس بن معاوية بن قرة قاضى بصره بود . در سنهء اثنى و عشرين و مايه همانجا در گذشت . ايوب بن ابى تميمة السختيانى ، در بصره بوباء طاعون ، سنهء احدى و ثلاثين و مايه نماند . شصت و سه سال عمر داشت .